Standardy postępowania w zaburzeniach stawów skroniowo-żuchwowych (TMD disorders)

W styczniowym numerze American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics (2026; 169:8 – 11) ukazał się bardzo ważny a nawet wyczekiwany artykuł, podsumowujący prace ekspertów naukowców i klinicystów zawierający standardy postępowania w zaburzeniach stawów skroniowo-żuchwowych (TMD disorders). W 10 punktach zawarto ważne stwierdzenia, które można streścić następująco:

1. Kluczowe decyzje powinny być skoncentrowane na pacjencie, wraz z jego zaangażowaniem i perspektywą, w tym nauką  kontrolowania i radzenia sobie z objawami, zmniejszając ich wpływ na życie codzienne pacjenta.
2. TMD to grupa schorzeń mogących powodować takie objawy jak ból w okolicy ustno-twarzowej i dysfunkcje o podłożu mięśniowo-szkieletowym.
3. Etiologia TMD ma podłoże biopsychospołeczne i jest wieloczynnikowa. 
4. Diagnozę stawia się na podstawie znormalizowanego i zwalidowanego badania przeprowadzonego przez przeszkolonego badającego, biorąc pod uwagę perspektywę pacjenta.
5. Badania obrazowe przydatne są w wybranych przypadkach (tkanki miękkie – MRI, kości – CBCT) i nie zastępują konieczności starannego zebrania wywiadu oraz dokładnego badania klinicznego. Należy je wykonywać tylko wtedy, gdy mogą wpłynąć na rozpoznanie i leczenie. Ważny jest czas wykonania badania obrazowego jak również stosunek kosztów do korzyści i ryzyka.
6. Wdrożenie jakiegokolwiek leczenia lub szyn powinno być starannie rozważone a wiedza stale aktualizowana. Obecnie nie są zalecane urządzenia do pomiaru aktywności elektromiograficznej przy fotelu ani śledzenie ruchu szczęk.
7. Leczenie powinno mieć na celu zmniejszenie bólu i ograniczeń funkcjonalnych, redukcji zaostrzeń i edukacji pacjenta w zarządzaniu nimi oraz poprawy jakości życia.
8. Postępowanie powinno się opierać przede wszystkim na wspieraniu samoleczenia i podejściu zachowawczym takim jak terapia poznawczo-behawioralna i fizjoterapia.  Leczenie drugiego rzutu wspomagające samoleczenie może występować tymczasowo, doraźnie, poprzez okresowo użytkowane szyny repozycyjne. Interwencje chirurgiczne stosuje się bardzo rzadko i tylko w ograniczonej liczbie przypadków.
9. Nieodwracalne leczenie naprawcze lub korekty zwarcia albo położenia kłykcia nie są wskazane w leczeniu większości schorzeń stawów skroniowo-żuchwowych. Wyjątkiem może być nagłe wystąpienie zmiany okluzji np. po założeniu zbyt wysokiego wypełnienia albo korony, z objawami przypominającymi TMD, bezpośrednio po tych zabiegach lub wolno postępujące zmiany okluzji spowodowane chorobami kłykci.
10. Obecność złożonych objawów klinicznych o niepewnym rokowaniu, takich jak rozległy ból, choroby współistniejące, długotrwały ból, historia nieskutecznych interwencji powinna nasuwać podejrzenie chronicznego bólu związanego z zaburzeniami w stawie skroniowo-żuchwowym lub z nimi nie związanych.

 Ważny podkreślenia jest ten fragment artykułu, który mówi, że chociaż uzyskanie idealnej okluzji leży w kompetencjach ortodonty, nie należy skupiać się na szczegółach zwarcia i pozycji kłykci. Ten tradycyjny pogląd jest obecnie nieaktualny, ponieważ nie uwzględnia licznych czynników biologicznych, psychologicznych i behawioralnych, które mogą odpowiadać za wystąpienie, utrzymanie i remisję TMG. Literatura oparta na dowodach naukowych wykazała, że ortodoncja jest ogólnie uważana za neutralną dla TMG, ponieważ nie powoduje ani nie leczy TMG. Nie umniejsza to jednak roli dobrego ortodonty (lub protetyka) w zapewnieniu stabilności ortopedycznej w maksymalnym zaguzkowaniu co jest ważnym celem prawidłowej funkcji stomatognatycznej. 

Link do artykułu:

https://www.ajodo.org/action/showPdf?pii=S0889-5406%2825%2900383-X